Introzofia

Są cztery sfery, które są dość często obecnie mieszane: strefa etyczności,sprawiedliwości, prawa i przepisów. Etyka mówi, jak powinno być, jednak nie mówi, co zrobić, jeśli tak nie jest. Nie jest więc równoznaczna ze sprawiedliwością. Sprawiedliwość jest to wypadkowa prawa i etyki – prawo powinno pokazać, jak urzeczywistnić etykę. A więc prawo powinno zawierać przyzwolenie na większość przypadków etycznie pozytywnych, ale też na pewną ilość etycznie negatywnych, ale niemożliwych do rozstrzygnięcia w sposób przyrodzony, a także regulacje, porządkujące społeczeństwo – moralnie neutralne. Sprawiedliwość to z kolei pewien ideał, do którego prawo ma dążyć, odnoszący sie do kontaktów międzyludzkich. Coś w prosty sposób może odnosić się do pojedynczego człowieka, być moralnie złe, negatywnie uregulowane przez prawo i równocześnie być poza kwestią sprawiedliwości. Jest jeszcze sfera przepisów. Nie jest to to samo co prawo, bo w tamto wchodzi jeszcze tradycja, „duch praw”, wrażliwość społeczna itp. Jednak ideałem jest, by przepisy zamykały sie w prawie. Inaczej mówiąc – prawo powinno być przyswojonymi przepisami z niewielkim naddatkiem. By to nastąpiło muszą one być przejrzyste, zrozumiałe, przyswajalne i wreszcie – pozytywnie (lecz nie negatywnie) zgodne ze sprawiedliwością. Sprawiedliwość bowiem będzie zawierać przypadki, których prawo nigdy nie uchwyci, bo możliwość ich uchwycenia będzie mocniej uderzać w prawo, czyniąc je niesprawiedliwym, niż wystąpienie takiego przypadku.

Trzeba zgodzić się na nieprzystawalność tych sfer oceny ludzkiego działania. Każda z nich będzie zawierać specyficzne i nieprzyswajalne dla innych przypadki i trzeba się z tym pogodzić. Nie znaczy to jednak, że mają one być rozdzielone definitywnie. Muszą one mieć jak największa możliwą część wspólną.